LISTA SZPARKOWSKIEGO CZYLI SZWEDZKA UKŁADANKA Majka Amadeusz

II wojna światowa, Kraj Warty i Generalna Gubernia. Zdzisław Szparkowski razem z członkami
rodziny oraz polskimi i żydowskimi przyjaciółmi organizuje ucieczki Żydów z Włocławka
i pomoc dla getta w Warszawie. Przemyt jedzenia, podrabianie dokumentów, a przede
wszystkim ratowanie ludzi są możliwe dzięki brawurowej ucieczce z obozu jenieckiego czy
operacji wydobycia skarbu zatopionego w Wiśle.

Czasy współczesne, Warszawa. Dziennikarz Amadeusz Majewski bada temat odzyskania ze
Szwecji obrazu Lucasa Cranacha „Opłakiwanie Chrystusa”, który zaginął w czasie wojny. Jak
dzieło sztuki znalazło się u Siegfrieda Häggberga, Szweda mieszkającego wówczas w Polsce?
Czy sensacyjne odkrycie łączy się z działalnością byłego esbeka, niejakiego Głogowskiego?

To powieść oparta na faktach, w której sensacja łączy się z odwagą, a pomoc innym ludziom
z bestialstwem okupanta. Rodzina Szparkowskich za swoje wojenne dokonania została odznaczona
tytułem „Sprawiedliwy wśród Narodów Świata” instytutu Yad Vashem z Izraela,
a odwaga zapomnianych „polskich Szwedów” zmieniła bieg historii.

Część historyczna zaczyna się w międzywojennym Sztokholmie, aby wkrótce przenieść się
do Polski. To właśnie w wielokulturowym Włocławku rodzą się pierwsze przyjaźnie, miłości,
ale również animozje polsko-żydowskie. Główny bohater to zakochany w Żydówce Polak –
Zdzisław Szparkowski. Beztroską młodość przerywa wybuch II wojny światowej. Zdzisław
bierze udział w kampanii wrześniowej, a wkrótce trafia do obozu jenieckiego. Jednak udaje
mu się z niego uciec i zaczyna działać w konspiracji. Organizuje na własną rękę ewakuację
Żydów z Rzeszy na Wschód. Początkowo pomaga na terenach przyłączonych do Niemiec
(Kraj Warty),ale wkrótce zostaje zmuszony do ucieczki z Kujaw. Trafia do Warszawy
w Generalnej Guberni.

Szparkowskiego od początku mocno wspierają przyjaciele. Leszek Bettman, Ezra Zakrzewski,
Tosia Altmann czy Marian Dzierżeniecki działają jako kurierzy czy przemytnicy, napadają
na niemieckie składy kolejowe, a nawet wydobywają wiślany skarb! Dzięki wspólnemu
działaniu udaje się uratować bezpośrednio ponad czterdzieści osób, a wiele innych objęto
również czasową pomocą.

Losy Polaków i Żydów przeplatają się z działaniami szwedzkiego i brytyjskiego wywiadu
w międzywojennej i okupowanej Europie. Siegfried Häggberg, Sven Norman czy Wilfred Dunderdale
(jeden z pierwowzorów Jamesa Bonda) są autorami pierwszej dostawy aliantom repliki
Enigmy i pierwszego raportu o sytuacji Żydów w okupowanej Polsce. Szwedka Elna Gistedt to
z kolei przedwojenna gwiazda operetki zaangażowana w pomoc Polakom. W Szwecji krążył
dowcip, że choć Szwedzi nie zdobyli Jasnej Góry, to Warszawę podbiła Elna.